Astronomi Tarihi II

Astronomi tarihi I yazımızda, İslam dönemi astronomisine kadar olan astronomi tarihini incelemiştik. Bu yazımızda İslam dönemi ve Rönesans sonrası astronomi gelişmelerini inceleyeceğiz.

İslam Dönemi

            Batıda yaşanan duraksamadan sonra İslam bilginlerinin Yunan, Hint ve Çin kaynaklarını tercüme etmesiyle astronomi hızla gelişmeye başladı. Antik Yunan döneminde astronomi daha çok felsefi temelli çalışmalardı. Bu dönemde yapılan çalışmalar modern ve düzenli gözlemin yapıldığı rasathanelerin kurulmasıyla birlikte bilimselleşti. Emeviler döneminde başlayan, Abbasiler döneminde zirveye ulaşan bu dönem Osmanlı devletinin dağılma dönemine kadar devam etti.

Astronomiye birçok teknolojik gelişme, rasathane ve eser kazandırmış bilim insanlarına kısaca göz atalım:

  • El-Fezari: Usturlap ve hassas teleskoplar yapmıştır.
  • Harezmi: Ay ve Güneş’in konumu üzerine çalışmalar yapmıştır.
  • El-Biruni: Andromeda Galaksisini gözlemlemiş ve bulutsu olarak tanımlamıştır. Bugün ki sonuca çok yakın şekilde Dünyanın eksenini hesaplamıştır.
  • Ömer Hayyam: Melikşah için bir Celali takvimini hazırlamış ve yıldaki gün sayılarını 365 tam gün olarak hesaplamıştır.
  • İbn-i Rüşd: Gezegen hareketleri üzerine çalışma yapmıştır.
  • Nasiruddin et-Tusi: Tusi Çifti olarak adlandırılan yörünge modelini oluşturmuştur.
  • Uluğ Bey: Birçok rasathanenin kurulumunu sağlamış, döneminin en önemli kataloğu olarak gösterilen Zic-i Uluğ Bey eserini hazırlamıştır.
  • Ali Kuşçu: Dünyayı ve evreni anlattığı 9 ciltlik bir eseri birçok dile tercüme edilmiştir.
İstanbul Rasathanesi Minyatürü

Rönesans Dönemi

            İslam döneminde gelişmelerin yavaşlamasıyla, Avrupa astronomi çalışmalarının yeni merkezi haline geldi. Bu dönem Latinceye tercüme edilen kitaplar ile günümüz modern astronomisini kurulmuş oldu.

            Astronomi alanındaki çalışmalarıyla döneme damgasını vuran en önemli bilim insanları ve çalışmalarını kısaca inceleyelim:

  • Copernicus (Kopernik): Dünya merkezli tüm sistemleri yıkmış, Güneş merkezli bir Güneş sistemi oluşturmuştur. Kopernik yeni güneş sistemi ile devrim başlatmış fakat bu sistemin kabul görmesi çok uzun sürmüştür.
  • Tycho Brahe: Avrupa’nın ilk modern gözlemevi olan Uraniborg’u Kopenhag yakınlarında kurdu.
  • Hans Lippershey: Modern teleskopu icat etmiştir.
  • Johannes Kepler: Yörüngelerin dairesel değil eliptik olduğunu keşfetti. Kepler kanunlarında gezegenleri yörünge hareketlerini formülize etti.
  • Galileo Galilei: Ayın yüzeyini inceledi. Jüpiter’in dört uydusunu ve Güneş lekelerini keşfetti.
  • Isaac Newton: Işığı inceleyerek ışık kırınımlarına bağlı ışık tayfını bulmuş ve bunun üzerine aynalı teleskopu icat etmiştir. Kütle çekim kanunu oluşturarak gezegenlerin hareketlerini açıklamıştır. Kopernik devrimini tamamlamış ve Newton yasaları ile Kopernik’in oluşturduğu Güneş sistemini kabul ettirmiştir.
Kopernik Evren Modeli

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir